websitetemplate.org
Muzeum Techniki, Przemysłu i Rzemiosła
MTPiR w Częstochowie  (podstawowe informacje) > Dzieje nauki i techniki w regionie > Pamięć o ludziach techniki

 

Pamięć o ludziach techniki


Zamieszczono tutaj krótkie biogramy wybitnych inżynierów - pionierów rozwoju techniki, którzy urodzili się, uczyli lub  mieszkali regionie częstochowskim, bądź wywarli bezpośredni i znaczący wpływ na jego rozwój gospodarczy .

Andrea dell’Aqua  - (ur. 1584, zm. 1656), architekt i budowniczy pochodzenia weneckiego, działający w XVII wieku w Polsce. Zasłynął również jako inżynier wojskowy i artylerzysta. W latach dwudziestych XVII wieku architekt nadworny Tomasza Zamoyskiego. Dokończył budowę fortyfikacji Zamościa rozpoczętą przez Bernardo Morando. W latach następnych posługiwał się tytułem królewskiego architekta wojennego. W 1622 został kierownikiem założonej przez króla Zygmunta III Wazę szkoły puszkarskiej (artyleryjskiej). Był związany z hetmanem Stanisławem Koniecpolskim. W latach 1630 - 1635 kierował pracami fortyfikacyjnymi przy budowie jego zamku w Brodach według projektu Beauplana. Był prawdopodobnie budowniczym pałacu Koniecpolskiego w Podhorcach i projektantem kościoła pod wezwaniem św. Trójcy w Koniecpolu, a także brał udział w budowie pałacu Koniecpolskich w Warszawie. W 1635 roku sejm nadał mu indygenat szlachecki. Autor m.in. publikacji: O zgromadzeniu i szkole puszkarzów (1623).
Andrea dell’Aqua był autorem projektu budowy fortyfikacji Jasnej Góry. Decyzję o ich wznoszeniu podjął król Zygmunta III Waza za namową Mikołaja Wolskiego. Plany były gotowe w 1624 roku i od razu przystąpiono do prac budowlanych. Podstawowe części murów ukończono w 1639 roku. Prace wykończeniowe prowadzono aż do 1652 roku, kiedy już było blisko „potopu” szwedzkiego. W rezultacie tych prac powstały czworoboczne obwarowania forteczne wzniesione na rzucie prostokąta o wymiarach 172,87 m x 187,52 m, zbudowane z łamanego wapienia jurajskiego i cegły. Zaopatrzone one były w narożne bastiony. Jeden z nich, w narożu północno-zachodnim, zwany Bastionem Św. Rocha, ukryty pod późniejszymi nasypami i ścianami, został odsłonięty i zbadany w 1992 roku. W ten sposób można dziś oglądać mury, które w 1655 roku, oparły się szwedzkiemu oblężeniu.

Krzysztof Mieroszewski - (zm. 1679) – wybitny polski inżynier i pisarz wojskowy, sekretarz królewski. Mieroszewski wsunął niezrealizowany projekt utworzenia Akademii Marsowej (wojskowej), na której założenie ustanowił oddzielną fundację. Autor dzieła Architectura militaris. Brał udział w fortyfikowaniu Krakowa. Był głównym projektantem przebudowy fortecy Jasnej Góry w latach 1674-1683. Według jego planów zbudowano m.in. specjalnie ufortyfikowane wejście do klasztoru od południowej strony. Drugi etap prac fortyfikacyjnych przypadł na wiek XVIII, kiedy to, od 1724 roku, prowadzono prace przy narożnych bastionach, nawiązując do planów Mieroszewskiego. Właściwie aż do początków XIX wieku ciągle unowocześniano twierdzę Jasna Góra i cały czas zachowała ona swoje wybitne walory obronne – m.in. w latach 1702-1705 Jasna Góra przetrwała kolejne oblężenia szwedzkie w czasie wojny północnej, a w latach 1770-1771, w czasie konfederacji barskiej, sanktuarium obroniło się z powodzeniem przed Rosjanami.

Filip de Girard (1775 - 1845) urodził się w miasteczku Lourmarin położonym  w Prowansji na południu Francji. Od dzieciństwa interesował się literaturą, sztuką oraz czynił próby różnych wynalazków. Początkowo studiował medycynę w Montpellier, a następnie nauki chemiczne i przyrodnicze w Marsylii. Karierę wynalazcy rozpoczął od konstrukcji kondensatora elektrycznego (1791 r.), a z dalszego szeregu wynalazków należy wymienić turbinę poruszaną siłą fal morskich. W czasie blokady kontynentalnej Napoleon Bonaparte wydał dekret, w którym przeznaczył l milion franków nagrody za wynalezienie maszyny do przędzenia lnu. Filip de Girard przystąpił do konkursu i po miesiącu zgłosił wniosek o patent na wynalezienie maszyny do przędzenia lnu. Mimo wielkiej aktywności we Francji nie doczekał się uznania dla swojej działalności ani oczekiwanej nagrody.
W 1815 roku wyjechał do Austrii na zaproszenie rządu austriackiego. W Hirtenbergu koło Wiednia założył fabrykę maszyn przędzalniczych, a w Pottendorfie przędzalnię.
Na ziemiach polskich przebywał w latach 1825-1844. Tu doczekał się uznania i odniósł największe sukcesy. W 1825 roku został powołany przez ministra skarbu rządu Królestwa Polskiego księcia Franciszka Ksawerego Druckiego-Lubeckiego na stanowisko naczelnego mechanika przy Wydziale Górniczym Komisji Rządowej Przychodów i Skarbu. Jego zadaniem było instalowanie w kopalniach i hutach urządzeń mechanicznych oraz ulepszanie już istniejących. Od jego nazwiska wzięło nazwę miasto Żyrardów, powstałe na terenie Rudy Guzowskiej i okolicznych wsi. Był on m.in. wynalazcą maszyny do mechanicznego przędzenia lnu, którą po raz pierwszy zastosowano właśnie w żyrardowskiej fabryce. Do końca pobytu w Królestwie Polskim pozostawał Girard doradcą technicznym w przedsięwzięciach przemysłowych Banku Polskiego - Henryka Łubieńskiego (cukrownia w Guzowie), gen. hr. Ludwika Paca (zainstalowanie dwóch turbin do napędu "młocarni wodnej"), Piotra Steinkellera (zakłady metalowe w Żarkach). Projektował i nadzorował produkcję wielu urządzeń hutniczych w zakładach Okręgu Zachodniego.
Od 1833 r. Girard był konsultantem technicznym Banku Polskiego. Wniósł też znaczący wkład w powstanie pierwszej w Królestwie cukrowni w Guzowie (1837), skonstruował przyrząd do automatycznego notowania danych meteorologicznych do obserwatorium astronomicznego w Warszawie (1840), turbinę wodną o mocy 4 KM (1843). a nawet próbował udoskonalić fortepian.
W 1844 r. powrócił do Paryża, gdzie wystawił swe osiągnięcia techniczne całego życia. Uznanie w ojczyźnie zyskał jednak dopiero po śmierci.

Jan Fryderyk Karol Bernhard (ur. 24 listopada 1776 we Wrocławiu, zm. 31 sierpnia 1837 w Kaliszu), polski inżynier wojskowy niemieckiego pochodzenia, geodeta, urbanista, inżynier województwa kaliskiego Królestwa Polskiego; pochowany na cmentarzu ewangelicko-augsburskim w Kaliszu. W 1819 roku wytyczył   najważniejszy trakt miejski Częstochowy – Aleja Panny Maryi (obecnie Aleja Najświętszej Maryi Panny).

Fryderyk Wilhelm Lempe (1787-1842) profesor w kieleckiej szkole Akademiczno-Górniczej. Prowadził w niej kilka przedmiotów: matematykę, naukę o maszynach górniczych, mechanikę, fizykę i budownictwo. Zajmował też stanowiska administracyjne w Głównej Dyrekcji Górniczej, a później w Komisji Przychodów i Skarbu, gdzie pełnił funkcję naczelnika Oddziału Machin i Budowli. W tym czasie brał udział w projektowaniu podejmowanych inwestycji i kierował ich realizacją. Zaprojektował i w 1833 uruchomił w zakładach hutniczych w Koniecpolu pierwszy w Królestwie Polskim piec pudlingarski na wzór angielski. Pomógł mu w tym Henryk Łubieński. Opracował plany budowy Huty Bankowa w Dąbrowie Górniczej.

Edward August Lilpop (13.08.1844 - 03.03.1911) - budowniczy i architekt. Po ukończeniu Szkoły Głównej odbył praktykę budowlaną u J. Heuricha (ojca). Patenty budowniczego otrzymał w 1867 i 1874. Pracował jako doradca techniczny w Towarzystwie Kredytowym. Był członkiem komitetu kanalizacyjnego Warszawy.  Budowniczy i projektant budynków mieszkalnych, osiedli, mauzoleów, pałaców, fabryk przędzalniczych w Łodzi, Warszawie i Częstochowie. Z jego najsłynniejszych realizacji można wyróżnić: domy mieszkalne (K. Scheiblera, Kiersnowskiego w Warszawie), osiedla robotnicze (przy fabryce Motte w Częstochowie), pałace (Scheiblerów w Łodzi), banki i szkoły , mauzolea (rodziny Jungów w Warszawie, Scheiblerów w Łodzi), fabryki (browar H. Junga i Wulkan w Warszawie, Zakłady Tow. Akc. L. Spiess i Syn w Tarchominie, przędzalnia Braci Briggs w Markach pod Warszawą, przędzalnia Motte w Częstochowie). 

? architekt, zaprojektował zespół budynków osiedla pracowniczego i fabryki włókienniczej Pelzery (WEŁNOPOL).
? Alert - architekt,  zaprojektował zespół budynków osiedla pracowniczego i fabryki włókienniczej Częstochowianka. Realizacją projektu zajeła się znana częstochowska firma budowlana Alert-Buhle.  

Ludwik Trochimowski (ur. 1 sierpnia 1867 w Szaniawach k. Łukowa - zm. 12 lipca 1953 W Częstochowie) − polski inżynier, jeden z twórców Huty Częstochowa, pionier elektryfikacji Częstochowy. Po ukończeniu szkoły powszechnej, w 1879 roku rozpoczął naukę w społecznym gimnazjum. Po uzyskaniu świadectwa dojrzałości w 1887 roku wyjechał do Pragi, gdzie podjął studia w politechnice na Wydziale Mechanicznym, uzyskując dyplom inżyniera mechanika o specjalności Maszyny i Urządzenia Elektryczne. Następnie  pozostał w Czechach zatrudniając się w praskiej Fabryce Maszyn Elektrycznych F. Frizika, a następnie w filii w Brnie. W 1896 roku wyjechał do Moskwy, gdzie pracował jako kierownik montażu w tamtejszej firmie specjalizującej się w budowie elektrowni. Potem pracował w Fabryce Braci Karting. W 1899 roku Trochimowskiego zatrudniła Spółka Akcyjna Towarzystwa Zakładów Metalowych L.B. Hantkego z siedzibą w Warszawie na zawiadowcę Oddziału Elektrycznego huty w budowie.
Oprócz działalności zawodowej Trochimowski włączył się w działalność polityczną, wstępując w 1904 roku do PPS. Pomagał w założeniu Stowarzyszenia Spółdzielczego w Rakowie. W  1906 roku, powstał Związek Zawodowy Przemysłu Żelaznego, w którym Trochimowski stał się aktywnym działaczem. W 1910 roku był jednym z pięciu darczyńców na zakup gruntu pod cmentarz grzebalny w Błesznie. W listopadzie 1918 roku został wybrany, jako bezpartyjny, do Rakowskiej Rady Robotniczej. W tym czasie grupa pracowników elektrowni i telekomunikacji w Częstochowie, z Trochimowskim na czele, powołała w dniu 23 grudnia 1918 roku Stowarzyszenie Techników. W 1919 roku, jako delegat, brał udział w I Ogólnopolskim Zjeździe Elektrotechników w Warszawie, na którym to powstało Stowarzyszenie Elektryków Polskich. W Częstochowie w 1920 roku udało się ostatecznie powołać Związek Zawodowy Techników Rzeczypospolitej Polskiej. W 1925 roku został prezesem i bardzo aktywnym uczestnikiem Komitetu Budowy Kościoła murowanego w Rakowie. W 1928 roku założył Towarzystwo Gimnastyczne „Sokół” w Rakowie, i został wybrany jego prezesem. Do roku 1948 był kierownikiem Oddziału Elektrycznego w Hucie Częstochowa. Był odznaczony Złotym Krzyżem Zasługi. Przez współcześnie mu żyjących został uznany za pioniera elektryfikacji Częstochowy oraz Zespołu Klasztornego oo. Paulinów na Jasnej Górze.

Brunon Edward Paprocki (ur. 06.10.1879. w Krzepicach) syn Stanisława i Agnieszki z Łebków. Ukończył Szkołę Wawelberga i Rotwanda w Warszawie. Następnie wyjechał do Paryża, by kontynuować studia w "Ecole des Beaux Arts", gdzie uzyskał dyplom inżyniers architekta. W roku 1907r. Paprocki wraca do Polski i wykonuje wiele prac projektowych. Wśród nich budynek Muzeum Higienicznego w Czesochowa, w 1909 r. dom W. Ks. Aleksandra. Projektuje Pasarz Senatorski przy ulicy Miodowej w Warszawie, kościół w Michała i swój własny "mały pałac" nad Utratą w pobliżu Warszawy. Jest uznawany za współautora Pałacu Biskupów Krakowskich. Paprocki pracował także nad projektami w Rosji i w polskich kresach wschodnich, na przykład nad odbudową Pałacu Sobanki w Guzowie. Projektami Bruno Paprockiego, są Pałac Sprawiedliwości i dzisiejszy gmach Sądu Najwyższego w Limie (Peru).

Władysław Ferdynand Sieprawski (ur. 12 lutego 1894 w Bochni – zm. 31 stycznia 1974 w Częstochowie) – polski konstruktor, inżynier, kompozytor, autor kilkudziesięciu wynalazków technicznych i prac naukowych, jeden z pierwszych Polaków zajmujących się utrwalaniem i odtwarzaniem dźwięków (opracował m.in. sposób wykonywania i reprodukowania kolorowych filmów), twórca adapterów stereofonicznych, oficer Wojska Polskiego, esperantysta.
Odbył wyższe studia techniczne w C.K. Akademii Montanistycznej w Leoben (Austria). W czasie studiów opracował szereg pomysłowych układów połączeń aparatów telefonicznych i ich samoczynnych central oraz skonstruował elektroakustyczny instrument muzyczny, nazwany przez niego "elektrophonium", mający zastąpić wielką orkiestrę symfoniczną. Wtedy też komponował utwory na orkiestrę symfoniczną. Władysław Sieprawski jako asystent Katedry Urządzeń Elektrycznych Politechniki Lwowskiej (w latach 1929-1937) zajmował się popularyzowaniem wśród radioamatorów budowy radioodbiorników detektorowych.
Władysław Sieprawski był również członkiem zwyczajnym Związku Inżynierów Elektryków; współpracownikiem profesora inżyniera Sokolnickiego; projektantem i odbiorcą robót elektryfikacyjnych w firmach A.E.G. Warszawa, P.T.E. Warszawa, Bracia Borkowscy; specjalistą budowy i ruchu urządzeń elektrycznych wysokiego napięcia i gospodarki elektrownianej; członkiem-założycielem Klubu Techniki i Racjonalizacji przy Politechnice Częstochowskiej; doradcą Kierownictwa Elektrowni i Wodociągów Baonu Elektrycznego w Modlinie; przewodniczącym Polskiego Związku Esperantystów Oddziału Wojewódzkiego w Częstochowie (w okresie od 13 listopada 1960 do 13 maja1962); radcą Polskich Kolei Państwowych.

Jean Ernest Ginsberg
(urodzony 20 kwietnia 1905r. w Częstochowie, zmarł 14 maja 1983 w Paryżu) wybitny architekt działający we Francji. Syn przemysłowca-chemika pochodzenia żydowskiego, współwłaściciela papierni w Częstochowie. Młody Ginsberg rozpoczął studia na Wydziale Architektury Politechniki Warszawskiej. W 1924 wyjechał do Paryża w celu ich kontynuowania pod kierunkiem Roberta Mallet-Stevensa. Ukończył je w 1929 r. Następnie podejmował prace w różnych pracowniach architektonicznych we Francji. W 1939 r. przyjął obywatelstwo francuskie. Ze wzgledu na pochodzenie żydowskie w czasie okupacji pracował na budowach. Następnie kierował agencją "Jean Ginsberg & Associates. Dzięki niemu powstało wiele luksusowych budynków w Paryżu i regionie paryskim, najbardziej znane to 25 Avenue de Versailles. Zrealizował blisko 250 dużych projektów i 15 000 jednostkowych, we współpracy z architektami Andre Ilyinskoe, Fayeton Jean Georges Massé. Ponadto współpracował z takimi artystami jak Victor Vasarely, André Bloc i rzeźbiarz Gilioli. Uczestniczył w "Space" (spotkaniach artystów i architektów, takich jak Jean de Mailly i Bernard Zehrfuss). Pod koniec swojego życia wraz z Martin Van Treeck i Pierre Vago współuczestniczył w rozwoju izraelskiego miasta Aszdod. Od 1989 roku wszystkie dokumenty z jego działalności są przechowywane we Francuskim Instytucie Architektury.

Antoni Basiński (ur. 1905 w Częstochowie, zm. 1990 w Toruniu) - profesor, członek rzeczywisty Polskiej Akademii Nauk. Polski chemik, jeden z organizatorów Uniwersytetu Mikołaja Kopernika. Uczęszczał do gimnazjum w Smoleńsku, a maturę zdał w 1923 roku w Gimnazjum Państwowym w Radomiu. Studiował na Uniwersytecie Stefana Batorego w Wilnie, który ukończył w 1928 roku i wyjechał na staże do Zurychu oraz Utrechtu. Stopień doktora uzyskał w 1932 roku na Eidgenössische Technische Hochschule (ETH) w Zurychu. Habilitację uzyskał w 1935 roku na Uniwersytecie Stefana Batorego w Wilnie. Tam spędził wojnę. Po likwidacji uniwersytetu pracował jako robotnik i brał udział w tajnym nauczaniu. Po wojnie trafił do Torunia, gdzie w 1945 został zatrudniony na tworzonym tam Uniwersytecie Mikołaja Kopernika. Został powołany na stanowisko profesora nadzwyczajnego i powierzono mu organizację nauczania kierunków chemicznych. W latach 1945-1951 kierował Katedrą Chemii Nieorganicznej, działającą w strukturze Wydziału Matematyczno-Przyrodniczego,  a od 1951 do 1969r. kierował nową zorganizowaną przez siebie Katedrą, a później Zakładem Chemii Fizycznej. W latach 1952–1956 pełnił funkcję rektora UMK. Na Wydziale Chemii UMK odbywają się coroczne uroczyste wykłady jego imienia. Został wyrózniony w 1968r. medalem im Jędrzeja Śniadeckiego, a w 1980 nadano mu doktorat honoris causa Uniwersytetu Mikołaja Kopernika.

Irena i Czesław Kotelowie - małżeństwo architektów i urbanistów. Kotelowie byli autorami pierwszego powojennego planu zagospodarowania Częstochowy, na którym wyznaczyli tzw. oś pracy, czyli ciąg alej łączących Hutę Częstochowa przez Ostatni Grosz i centrum z obecnym Tysiącleciem. Czesław Kotela kierował oddziałem Pracowni Warszawskiego Miastoprojektu ZOR w Częstochowie. W lipcu 1955 jako Główny Architekt Miasta utworzył Miejską Pracownię Urbanistyczną przy Wydziale Architektury MRN. Projektował, konsultował, organizował i czuwał nad rozbudową miasta. Po realizacji Os. Sobieskiego nastąpiły realizacje Os. Śródmieście oraz Os. Raków i Aleja Pokoju. Przebito ulicę Jasnogórską i przedłużono ul. Kościuszki w kierunku północnym. W 1956 pod kierunkiem Kotelów zaczęto projektować Os. Zawady (w 1960 przemianowano na Dzielnicę Tysiąclecia). Osiedla Kotelów są podobne do klasycznego miasta: domy stoją wzdłuż ulic i placyków. Różnica w stosunku do przedwojennej zabudowy polega na uwolnieniu podwórek od oficyn i wypełnieniu ich zielenią, tworzącą miejsca wypoczynku mieszkańców.


Pionierzy rozwoju techniki budowy maszyn w hutnictwie żelaza Okręgu Zachodniego:
- naczelny mechanik Philip Girard (Francuz);
- mechanik Samuel Redgate (Anglik) - kierownik techniczny Fabryki Maszyn w Żarkach. W Hucie Blachownia wykonał montaż koła wodnego napędowego, a następnie jednej z pierwszych w Polsce maszyn parowych o mocy 12 HP wzorowanej na systemie angielskim, wyprodukowanych przez zakłady mechaniczne Piotra Steinkellera w Żarkach.
- inż. machin Alexandr Watson (Anglik);
- mechanik Wiliam Downie (Anglik);
- mechanik J. Harris (Anglik);
- Heinrich Karl Kaden - Saksończyk,  pierwszy zawiadowca samodzielnego Oddziału Górniczego Blachownia.  

- inż. Wilhelm Jacobson (1859-1930), pracował w Hucie Częstochowa;

BŁACHOWICZ Franciszek (1862-1938), technik elektryk, właściciel zakładu elektrotechnicznego.
BŁACHOWICZ Leonard (1891-1972), elektrotechnik, konstruktor.
KNAUER Kazimierz - pierwszy dyrektor wodociągów, który nadzorował ich budowę z ramienia zarządu miasta. Funkcję pełnił do śmierci w 1948 r. Jego imię nosi dziś ulica boczna od Jaskrowskiej przy obecnej siedzibie wodociągów.

Caban Tadeusz (ur. 11.10.1923r. w Częstochowie, zm. 22.03.1971. w Łodzi) inż włókiennik, specjalista w zakresie przędzalnictwa bawełnianego, samodzielny pracownik naukowo-badawczy w Instytucie Włókiennictwa. Stworzył nową koncepcję procesu przędzenia bawełny. Przygotował założenia do zbudowania poszczególnych elementów nowej technologii, nazwanej roboczo "Linia C".  Wykładał na Politechnice Łódzkiej i Politechnice Częstochowskiej, Studium Nauczycielskim oraz na kursach organizowanych przez SWP.

Gwiazdowski Aleksander (ur. 1883. w Suwałkach, zm. 26.03.1956. w USA) inż. mechanik, organizator zakładów obrabiarkowych w Porębie k. Zawiercia i w Pruszkowie., wykładowca amerykańskich uczelni technicznych.
BAURSKI Janusz  mgr inż. -
DOMAŃSKI Jacek - ur. 17 VIII 1902 r. w Częstochowie, syn Jana, urzędnika. Po ukończeniu szkoły średniej w Dąbrowie Górniczej w 1922 r. wstąpił na Wydział Inżynierii Wodnej Politechniki Warszawskiej. W 1930 r. uzyskał stopień inżyniera hydrotechnika. Wszechstronny hydrotechnik, specjalista zabudowy rzek, kierownik Zarządu Robót Wodno- -Inżynieryjnych Kombinatu Nowej Huty.



Literatura:
1. Twierdza Jasna Góra a postać jej Komendanta Ojca Augustyna Kordeckiego. Autor: o. Jan Golonka, Kustosz Zbiorów Sztuki Wotywnej na Jasnej Górze. Internet, Jasna Góra. Z dziejów Sanktuarium.
2. Wikipedia, wolna encyklopedia.



 
       

Powered By CMSImple.dk - Design By WST